Onlar paylaşmayı, yardımlaşmayı, kardeşliği yeniden tanımladılar. Fedakârlıklarıyla Allah’ın rahmetine nail oldular.
بسم الله الرحمن الرحيم
الحمد لله و الصلاة و السلام علي رسول الله محمد و علي آله و صحيه و من واله و بعد
İslâm tarihinde öyle bir nesil vardır ki, onların inancı göklerde yankılanmış, sadakati Allah’ın kitabına girmiştir. Bu kutlu nesil, sahabe neslidir. Onlar, Peygamber Efendimiz’in (Sallallahu Aleyhi Vesellem) yanında yürüyen, onunla birlikte ağlayan, savaşan, hicret eden ve gerektiğinde her şeyini Allah yolunda feda eden insanlardı.
Kur’an-ı Kerim, bu seçkin topluluğu birçok ayette över ve Allah’ın onlardan razı olduğunu bildirir. Gelin, bu ilahî övgülerin satır aralarına birlikte bakalım:
Allah’ın Rızasına Erenler:
Fetih Sûresi’nin son ayeti, sahabenin imanını ve karakterini adeta bir tablo gibi çizer:
“O, Allah’ın elçisi Muhammed’dir. Onunla beraber olanlar da kâfirlere karşı sert, kendi aralarında merhametlidirler. Onları, Allah’ın lütuf ve rızâsına talip olarak hep rükûda ve secdede görürsün. Secdenin tesiriyle yüzlerine simaları oturmuştur; Tevrat’ta onlar için yapılan benzetme budur. İncil’deki misalleri ise bir ekindir: Çiftçileri sevindirmek üzere filiz verir, onu güçlendirir, kalınlaşır ve kendi sapları üzerinde durur. Onlar (müminler) yüzünden kâfirler öfkeden kahrolsunlar diye (böyle olmuştur). Onlar arasından iman edip dünya ve âhirete yararlı işler yapanlara Allah bir bağışlama ve büyük bir ödül vaad etmektedir." (Fetih: 29)
Bu ayette Allah, sahabenin hem Allah’a yönelen kulluğunu hem de birbirine olan merhametini övüyor. Onların yüzlerinde secdenin izi, gönüllerinde Allah’ın rızasını arama arzusu vardı. Allah’ın hoşnut olduğu bu insanlar hem Tevrat’ta hem İncil’de örnek olarak anılmışlardı.
Biatın Altında İlâhî Rıza
Hudeybiye’deki o meşhur “Rıdvan Biatı”nı hatırlayalım. Müslümanlar zor bir dönemde, ağacın altında Peygamberlerine bağlılık sözü verdiler. İşte o anda Kur’an, bu sahnede olanlara şöyle seslendi:
“O ağacın altında sana bağlılık sözü verdikleri sırada o müminlerden Allah razı olmuştur; gönüllerinde olanı bilmiş, onlara huzur ve güven vermiş, pek yakın bir fetihle ve elde edecekleri birçok ganimetle de kendilerini ödüllendirmiştir. Allah, izzet ve hikmet sahibidir.” (Fetih, 18)
Bir düşünün… Allah, bir topluluktan dünyada iken razı olduğunu söylüyor! Bu, sahabenin iman gücünü ve samimiyetini anlatan en çarpıcı örneklerden biridir.
Fedakârlığın ve Cihadın Öncüleri
Mekke’de her şeyini geride bırakıp Medine’ye göç eden muhacirler…
Onları gönüllerinin kapılarını sonuna kadar açarak karşılayan ensar…
Kur’an, bu iki grubu “doğru kimseler” olarak tanımlar:
“Bu (gelirler) Allah’ın lütuf ve rızâsının peşine düşerek Allah’a ve resulüne yardım ederlerken yurtlarından ve mallarından uzaklaştırılmış olan yoksul muhacirlerin hakkıdır. İşte onlar dosdoğru kimselerdir.
Onlardan önce bu yurda yerleşmiş ve gönülden inanmış olanlar, kendilerine göç edip gelenleri severler, onlara verilenlerden dolayı içlerinde bir rahatsızlık duymazlar; ihtiyaç içinde olsalar bile onları kendilerine tercih ederler. Kim nefsinin bencilliğinden korunmayı başarırsa işte kurtuluşa erecekler onlardır." (Haşr: 8-9)
Onlar paylaşmayı, yardımlaşmayı, kardeşliği yeniden tanımladılar. Fedakârlıklarıyla Allah’ın rahmetine nail oldular.
Ümmete Şahit Kılınan Nesil:
Sahabe sadece ilk Müslümanlar değil, aynı zamanda bütün insanlığa örnek kılınmış bir topluluktu.
“İşte böylece sizi (sahabe neslini) vasat (orta, dengeli) bir ümmet kıldık ki, insanlar üzerine şahitler olasınız; Peygamber de sizin üzerinize şahit olsun...” (Bakara: 143)
Bu ayet, sahabenin rolünü özetliyor: Onlar dengenin, adaletin ve hikmetin temsilcileriydi. Peygamber’in (Sallallahu Aleyhi Vesellem) terbiyesinden geçmiş, insanlığa rol model olmuşlardı.
Karşılıklı Rıza: Allah Onlardan Razı, Onlar da Allah’tan
Tevbe Sûresi’nde geçen şu ayet, sahabenin konumunu açıkça bildirir:
“Muhâcirlerin ve Ensar’ın ilkleri ile onlara güzelce uyanlardan Allah hoşnut olmuştur, onlar da O’ndan razıdırlar. Onlara, sonsuza dek hep içinde kalmak üzere altından ırmaklar akan cennetler hazırlamıştır. Büyük bahtiyarlık işte budur." (Tevbe: 100)
Bu, sadece bir övgü değil, bir ilâhî müjdedir.
Allah’ın rızasına ermiş bir nesil… Onlar da Allah’tan razı olmuş, herhâlde teslimiyet göstermişlerdir.
Derecelerde Fark, Ama Rızada Birlik:
Elbette sahabelerin içinde farklı dereceler vardı. Kimisi fetihten önce, kimisi sonra iman etmişti. Fakat hepsi aynı ilahî müjdeye ortak oldular:
“İçinizden fetihten önce harcayan ve savaşanlar ötekilerle bir değildir. Onların derecesi, daha sonra harcayan ve savaşanlardan üstündür. Bununla birlikte Allah her birine en güzel olanı vaad etmiştir. Allah, yaptıklarınızdan tamamen haberdardır.” (Hadîd, 10)
Bu ayet, sahabenin her birinin Allah katında değerli olduğunu; ama zorlukta öne çıkanların derecesinin daha yüce olduğunu gösterir.
Son Söz: Onları Sevmek, Allah ve Peygamberini Sevmektir
Kur’an’ın sahabe hakkında kullandığı ifadeler, onların sıradan insanlar olmadığını gösteriyor. Onlar, imanın zirvesinde duran, Allah’ın razı olduğu bir nesildi.
Bugün bizler için en büyük görev, o neslin izinden gitmek; inançta, ahlakta ve sadakatte onlara benzemeye çalışmaktır. Çünkü sahabeyi sevmek, aslında Allah’ın sevdiği kulları sevmek demektir.
“Allah onlardan razı oldu, onlar da O’ndan razı oldular...”
Bu ayet sadece onların değil, Allah’ın rızasına talip olan herkesin duası olmalı.
Dua ve selam ile sizi Allah'a emanet ediyorum.