Vicdanın sancısına kulak ver:
Fyoder Dostoyevski bir keresinde şöyle demiş. “İnsan varlığının sırrı sadece yaşamak değil, yaşamak için bir şeylere sahip olmaktır.”
Hayatın anlamı nedir? Hayatımızı yaşamaya değer kılan şey nedir? Birçok insan bu türden soruları hiçbir zaman derinlemesine düşünmemiştir. Allah Resulü hadis-i şerifte şöyle buyuruyor. “İki günü bir olan ziyandadır.” Psikoloji literatüründe ziyan, mutsuzluk manasında sin psikolojisinde ise hayatı kaybetme, boşa harcama manasındadır. Ancak zengin, dolu ve anlamlı bir hayat kurabilmek için ne yaptığımız ve neden yaptığımız üzerine bir düşünmemiz gerekir. Hadis-i Şerife dönecek olursak iki günü birbirine benzemesinden kasıt plansız ve programsız tek düzey bir hayatı kast ediyor ki plansız hayatlar başarısız olmaya aday olacaktır. Kendimize şu türden soruları yöneltmenin zamanı gelmedi mi?
- Öz benliğinde sizin için önemli olan nedir?
- Hayatımızın planı ne ile olsun isteriz?
- Nasıl bir insan olmak isteriz?
- Ne tür ilişkilerimizin olmasını isteriz?
- Umutlarımızın hisleri ile hareket etmiyor olsaydık, zamanımızı ve enerjimizi neye yöneltmek isterdik?
Tüm bu sorular için aklımızda hemen bir cevap oluşmadı ise endişelenmeyelim. Çünkü gelecek, ani kararların esiri olacak düşüncelere mahkum edilmemelidir. Geleceği tasarlayan umutlarımız bizim için değerli olan umutlardır. Kalbimizdeki ve vicdanımızdaki en kıymetli arzulardır; Nasıl olmak istediğimiz, hayatımız için neyi temsil etmek istediğimizi, etrafımızdaki dünya ile nasıl bir ilişki kurmaya çalışırız vb. Umutlarımızı sürdürürken bize rehberlik edecek bizleri motive edecek umudumuzun rehberi bilgi ile donatılmış mı?
Hayatımızı değerler ölçüsünde planlayıp sürdürdüğümüz müddetçe, hem canlılık ve neşeli olma hissi barındırır umutlarımız hem kötü şeylerden uzak durur, kötü düşüncelere kapılsak bile hayatı zengin, dolu ve anlamlı olabileceğini tecrübe ediniriz.
Değerlerimiz ve planladığımız hedefler:
Değerlerin hedefler ile aynı şey olmadığını anlamak ve düşünmek önemlidir. Bir değer bizim ilerlemeyi arzuladığımız istikamettir; Sona ulaşmayan sonsuz bir durumdur. Örneğin, seven ve saygı duyulan bir eş olmayı istemek bir değerdir. Ömrümüzün geri kalanı boyunca devam eder, seven ve ilgi gösteren biri olmayı bıraktığımız an saygıyı kaybederiz; Artık o değer doğrultusunda yaşamıyoruz demektir.
Hedeflerimiz ise planlamamızın sonucunda ulaşabilecek, arzulanan bir netice ve sonuçtur. Hedeflerimize bir kere ulaşınca artık onun işi bitmiştir. Planlama listesinden çıkarabiliriz veya üstüne bir çizik atarız. Planlarımız arasında bir evlilik kararı varsa bu gerçekleşir veya artık evli sayılırız. Mutlu veya mutsuz olsak bile artık evli bir bireyiz. Değer, dünyayı keşfetmek için sürekli batı yönüne giden bir seyyaha benzer, ne kadar yol alırsa alsın daha çok batıya giderek yol alır. Yeni şeyler keşfeder, her keşfedeceği umut planlamasıdır.
Hedeflerimiz batıya olan yolculuğumuzdaki geçmeyi istediğimiz bir dağ veya nehirler gibidir. Daha iyi bir iş ve eşinizin olmasını istiyorsanız bu bir hedeftir. Bunu gerçekleştirdiğimiz andan itibaren hedefe ulaşmış başka hedefler için umudun yelkeni batıya doğru yol almaya devam eder. Ama işimize kendimizi adamak, detayların planlarına dikkat edip boğulmamak iş ve yol arkadaşlarımıza yardım planları yapıyor isek bunlar bizim değerlerimizdir hedeflerimiz değildir.
Hedeflerimiz için değerler neden önemli?
Yaşamak için bir planı olan her türlü olumsuzluğa rağmen dayanabilir, bu yüzden hedeflerimizdeki değerlerimiz hayatımızı anlamlı kılan umutlarımız olur. Değerlerimiz bizi motive edip yaşama tutunmamızı sağlarlar. Bize hedefler için danışanlara şu soruları yöneltelim. “Hayatın anlamı varmı?”, “Hayat bizim umutlarımızdan mı ibaret?” , “Neden gerçekleşmeyen umutlarımız bize heyecan vermiyor?”
Danışanlara soru sorma hakkının olduğu gibi soru almak kabullerinin de olması gerektiğini bilmelerini sağladığımızda tek taraflı yargılamayı bırakacaklardır. “İnsanın anlam arayışı” kitabından bir alıntıyla konuyu daha anlamlı bir hale getirelim. “Biz toplama kamplarında yaşayanlar, kulübeleri gezip ekmeğinin son lokmasını başkalarına verip onları bir nebze olsun avutmaya çalışan insanları hatırlıyoruz.
bunlar sayıca az olabilir ama insanoğlunun her şeyi alınsa da bir şeyinin alınamayacağının yeterli kanıtıdırlar:
o şey, insan özgürlüklerinin sonuncusudur; herhangi bir durumda insanın kendi tutumuna karar verebilmesi; insanın kendi yolunu seçebilmelidir.”
Özümüzde gerçekten istediğimiz nedir? İnsanlara bu soruyu yönelttiğimizde yüzeysel cevaplar alırız. Şunlar gibi;
- Sadece mutlu olmak istiyorum.
- Her hangi bir alanda başarılı olmak istiyorum.
- Birinin bana aşık olmasını istiyorum.
- Harika işim ve eşim olmasını istiyorum.
- Yalnızca evlenip çocuk sahibi olmak istiyorum.
Hayatımızın değerler anketi:
- Değer anketi: Aile:
- Nasıl bir kardeş, oğul, kız, anne ve baba olmayı istiyorsunuz ?
- Bu ilişkilere nasıl kişisel özellikler ile katkıda bulunmak istiyorsunuz?
- Eğer bu ilişkilerinizde ‘idealsiz’ olabilirsiniz. Ötekilere nasıl davranırsınız?
- Akrabalarınız ile sürekli şekilde ne tür faaliyetleri yapmak istiyorsunuz?
- Ne tür ilişkiler kurmak istiyorsunuz?
Bu soruların sadece sizin ile ilgili olduğuna dikkat edin, nasıl olmak istersiniz ve bu ilişkilere nasıl katkıda bulunmak istersiniz. Onları etkileyebilirsiniz ama kontrol edemezsiniz.
Tabii ki davranışlarınız! Ve bu davranışlarınız, değerlerinizle aynı doğrultuda olduğu zaman en çok etkiyi oluşturacaktır.
2.Değer anketi: Evlilik ve diğer sosyal ilişkiler:
Yakın bir ilişkide, bir eş olmak istiyorsunuz .
- Bu evlilik bünyesinde ne tür kişisel özelliklerinizi geliştirmek istiyorsunuz?
- Bu ilişki de ‘idealsiz’ olabilirsiniz, eşinize nasıl davranırsınız?
- Nasıl bir evlilik istiyorsunuz?
- Eşiniz ile ne tür faaliyetlerde bulunmak istersiniz?
Altın kuralı unutmayalım; başkalarına size davranılasını istediğiniz gibi davranın.
3.Değer anketi: Arkadaşlık:
- İyi bir arkadaş olmak sizin için ne demek ?
- ‘İdealinizdeki siz’ olabilirsiniz, arkadaşlarınıza nasıl davranırdınız?
- Bu arkadaşlık ilişkilerine ne tür kişisel özellikler ile katkıda bulunmak istersiniz?
- Ne türden arkadaşlık ilişkileri kurmak istiyorsunuz?
- Arkadaşlarınız ile ne türden sürekli faaliyetlerde bulunmak istersiniz?
Ancak arkadaşlıklar ile ilgili değerlerinizi netleştirmek için kendinize şu soruları sormalısınız. “Nasıl bir arkadaş olmak istiyorum?”
4.Değer anketi: Eğitim ve Gelişim:
- Öğrenme ve eğitim ile ilgili neye değer veriyorsunuz?
- Ne tür yeni beceriler edinmek istiyorsunuz?
- Hangi alanda eğitim almak size cazip geliyor?
- Nasıl bir öğrenci olmak istiyorsunuz?
- Derslerinize – çalışmalarınızla hangi kişisel özellikler ile katkıda bulunmak istiyorsunuz?
- Diğer öğrenci arkadaşlarınız ile nasıl bir ilişki kurmak istiyorsunuz?
Anket sonucunu düşünme zamanı.
Şimdi cevaplarımızı gözden geçirip kendimize yeniden cevaplara göre şu soruları soralım;
- Yukarıdaki değerlerin benim için en öneli olanları hangileridir?
- Şu anda aktif olarak hangi değerlerime göre yaşıyorum?
- Hangi değerlerimi ihmal ediyorum?
- Hangi değerlerim üzerinde hemen çalışmaya başlamam gerekir?
Hayatımız kendimiz ile, başkaları ile ve çevremizdeki dünyada karşılaştıklarımız ile olan ilişkilerimiz etrafında döner.
mehmetakifikbal234@gmail.com
inzar
