Her ne kadar mahiyetinde tam bir ittifak olmasa da tarihin başlangıcından bu yana bütün insanlar şeytanı kabul etmişlerdir. Zaten biz de şeytanın mahiyetini tartışmadan sadece insanlar ondan nasıl korunabilir konusunda bir şeyler söylemeye çalışacağız. İsteyenler şeytanın mahiyeti ve kimliği hakkında müstakil olarak yazılmış akademik kitap ve makalelere müracaat edebilir.
Yine, İslam’a göre şeytandan korunmanın yolu hakkında kısa da olsa bir şeyler söylerken ister istemez yaşadığımız dünyada en büyük nüfusa sahip olan Hıristiyanların şeytan kovma, şeytan çıkarma meselesine de kısaca temas etmek gerekir.
Hıristiyanlığın bir çok mezhebi şeytanı olduğundan çok büyütmüşler, Haşa Allah Teala’nın zıddı konumuna yükseltmişler, yeryüzünün hakimiyeti için Allah Teala ile mücadele eden bir güç olarak görmüşlerdir. Eski İran ve Mezopotamya’da Şer Tanrısı olarak görüldüğü gibi…
Hıristiyanlıkta şeytandan korunmanın yolu onu kovmaktan geçer. Uzun zamandır şeytan çıkarma konusu biraz gevşemiş olsa da son zamanlarda yine canlanmış durumdadır. Özellikle Ortaçağda Şeytan Çıkarma işi çok yaygındı. 2014 yılında Dünyanın her yerinden “şeytan çıkarma uzmanlarının” bir araya gelerek kurduğu Uluslararası Şeytan Çıkarıcılar Derneğine Vatikan onay vermiştir. Şeytan çıkarma uzmanı din adamlarını bir araya getirme bir dernek kurma fikri Katolik Kilisesinin en tanınmış şeytan çıkarıcısı Peder Gabriele Amorth’a aittir. Amorth’un bugüne kadar yaklaşık yetmiş bin şeytan çıkarma ayini yaptığı açıklanmıştır. Papa Francesco da sık sık şeytanla mücadelenin gerekliliğinden söz etmiş ve birçok defa bu işi yapmıştır. (Ali Bulaç, Tefsir Dersleri Cild 1,38)
Maalesef nadiren de olsa Hıristiyanlıktan etkilenerek şeytan çıkarma konusu Müslümanlar arasında da görülmektedir.
İslam, şeytanı genel bir yaklaşımla; vesvese veren, yanıltan, ayağı kaydıran, doğru yoldan saptıran, haktan ayıran, iğvaya uğratan kötülük sembolü olarak tanır. Çok yönlü görünüm ve taktikleri olduğundan yerine göre mümini Allah ile de aldatır. “… O yoldan çıkarıcı (şeytan) da sizi Allah ile aldatmasın” (31/33, 35/5))
Bizler şeytanın konumunu olsa olsa her insanın yanında bulunan ve ona iyilikler telkin eden meleğin zıddı ve karşıtı bir konum olarak görebiliriz.
Şeytanın bir yaptırım gücü yoktur, fiziki anlamda insanlar üzerinde her hangi bir gücü ve sultası yoktur. Rabbimiz bu durumu Kitabında “kullarım üzerinde bir gücün yoktur” şeklinde sık sık dile getirir. Dahası, bunu bizzat şeytanın kendisi de itiraf etmektedir.
“İş bitip hüküm verildikten sonra şeytan diyecek ki, Allah’ın size vaat ettiği şey hakikatti. Ben de size vaat ettim ama ben vaadimden döndüm. Benim aslında sizin üzerinizde bir yaptırımım yoktu. Sadece sizi davet ettim siz de bana uydunuz. Artık beni suçlamayın, kendinizi suçlayın. Şimdi ne ben size imdat edebilirim ne de siz bana. Daha önce sizin beni Allah’a ortak koşmanızı da ben reddediyorum. Şüphe yok ki, acı azap zalimler içindir.” (14/22)
Müslümanlar olarak bizler şeytandan Allah’a sığınarak kendimizi koruruz. Tabir caizse bir de ayrıca onunla boğuşmaya girmeyiz.
Kur’an-ı Kerim’de “şeytan ve şeyatin” tekil ve çoğul olmak üzere bu iki formda kullanılır.
Müslümanlar “Eûzübillahi mineşşeytanirracim” diyerek Şeytan’dan Allah’a sığınırlar, İslami literatürde buna “istiaze” denilir.
İstiaze bir duadır, “avz” bir başkasına sığınmak ve bağlanmak demektir. Varlık âlminde iç ve dış tehditlere, tehlikelere karşı kendisine sığınılacak yegâne varlık Allah Teala’dır.
Sadece son ümmet olarak biz değil, bizden önceki bütün peygamberlerin de istiaze ile şeytandan Allah’a sığındığı, kendi bağlılarına da bu yolu gösterdiğini Kitabımızdan öğreniyoruz.
Peygamber Aleyhisselam’ın
“Nuh dedi ki; Ey Rabbim, ben, hakkında bilgi sahibi olmadığım bir şey istemekten sana sığınırım…” (11/47)
Musa Aleyhisselam; “Cahillerden olmaktan Allah’a sığınırım!” (2/67)
“Sen de ki, rabbim ben şeytanların dürtmelerinden sana sığınırım. Ve de ki, rabbim, onların bana yaklaşmalarından da sana sığınırım.” (23/97,98)
“Sana şeytandan küçük bir dürtü gelirse hemen Allah’a sığın. Çünkü O Semi’dir/her şeyi duyar, Alîm’dir/her şeyi bilir.” (7/200)
“Eğer seni şeytandan bir vesvese dürterse hemen Allah’a sığın, çünkü Semî’/her şeyi duyan, Alîm/her şeyi bilen O’dur.” (41/36)
Nihayetinde Müslümanlar olarak bize Rabbimiz tarafından Muavvizeteyn; Nas ve Felak Sureleri verilmiş. Bu sureler bu ümmetin en cahil bireyleri tarafından bile ezberlenmiş, namazlarının dışında bile şeytandan sığınma adına dillerinden düşürmemektedirler.
Mehmet Göktaş
Mehmet Göktaş