Ortaklık denilince sanırım insanın aklına ilk olarak şu tanım gelir: “İki veya daha fazla kişinin iş yaparak kazanç (kâr) elde etmek için bir araya gelmeleri, bir birliktelik oluşturmalarına ortaklık denir”.
Belki de toplumumuzda ortaklık kültürü pek yerleşmediğinden ortaklığı yadırgayıcı şöyle bir söz vardır; “Ortaklık iyi bir şey olsaydı Allah kendisine bir ortak yapardı.” Kimileri ortaklığa sakıncalı bir durum gibi bakarken kimisi de faydalı bir durum olarak görür. Kimisi onunla olmaz, derken kimisi onsuz olmaz der. Kanaatim şudur ki; dürüstlük ve fedakârlık temelinde yükselen ortaklığın binasını sûra üfürülme dışında hiçbir sarsıntı etkilemez. Ayeti kerimenin delaletiyle işleri düzelir. “Ey iman edenler, Allah’a karşı saygılı olun(Allah’a karşı gelmeyin) ve sözünüz dürüst olsun ki, O da işlerinizi(hallerinizi) düzeltsin, günahlarınızı bağışlayıp silsin”(Ahzap 70-71) Söz, davranışlar ve gidişat dürüst olursa Allah da işleri düzeltir. Bir de işin ilave ekstra kısmı var o da şu: günahların bağışlanıp silinmesi... Allah senden iki basit hal istiyor, karşılığında sana iki değerli hal veriyor.
Ortaklık denilince benim aklıma her zaman evet, her zaman şu ayeti kerime gelir. “…Esasen ortakların pek çoğu birbirine haksızlık eder. Ancak iman edip salih ameller işleyenler başka. Onlar da pek azdır…” (Sad suresi 24)
Dünyada az bulunan her şey çok kıymetlidir. Elmas, altın, inci ve benzer mücevherat az bulunduğu için kıymetlidir. Bu bakış açısıyla iman edip salih amel işleyen, yani iyilik yapan ortaklar da altın gibi, elmas gibi, inci gibi az oldukları için değerlidir. Ve Allah’ın övgüsüne mazhar olmuşlardır. Anlamamız gereken şudur ki; iyi ortaklar pek azdır. Ayeti kerimenin delaletiyle iyi ortaklar Allah tarafından övüldüğü için, onlar hayatta da yücelirler. Onlar azdırlar[1], inci, mercan elmas ve diğer azlar gibi değerlidirler.
Ortaklar bilgi, beceri, yetenek ve sermayelerini müşterek bir amaç için bir araya getirirler. İki veya daha fazla kişinin bilgisi, becerisi, yeteneği, imkânı bir araya gelirse ortakların Allah’ın da katından bereket koyduğu emekleri ortaya çıkar.
Ortaklar, ortak yarar için birbirlerine bağlıdırlar. Ortaklar paydaştırlar. Ortaklar müşareket çatısı altında bir araya gelen, birbirlerine omuz veren, yağmur yağdığında aynı şemsiyenin altına giren, havalar ısındığında aynı gölgelikte gölgelenen kişilerdir. Ortaklık da bir paye, bir statüdür. Kişiler arası ilişkiler bazen “arkadaşlık” olarak, bazen “dostluk” olarak, bazen de “ortak” olarak isimlendirilir.
Ortaklık kuralları belirlenmiş bir oyundur. Kurallara riayet edilirse güzel bir oyun çıkar. Aksi halde “Ortaklıklar bozulmak için kurulur” iğnesi onlara da batar.
“Yalnız taş duvar olmaz” demiş, büyüklerimiz. Bu şu demektir. Duvarı ve evi oluşturan birbirlerine el veren, birbirlerine dayanan ortak taşlardır. Bina veya duvar, taşların ortaklığından oluşur. Ortaklar dürüstlük temeli üzerine bir bina inşa ederlerse bulundukları yerin tarihine not düşebilirler. Oranın tarihine damga vurabilirler.
Ortaklarda Bulunması Gereken Özellikler:
1-Yola çıktığında ortağını yarı yolda bırakmamalı.
2-Birbirlerine asla yalan söylememelidirler. Yalan ortaklığın temeline konulan, koyanı da havaya uçuran bir dinamittir.
3-Ortak asla kendi çıkarını düşünmemeli, gaye ortak olduğuna göre ortaklar, ortak çıkarları düşünmelidirler.
4-Birbirlerine kesinlikle karşılıklı olarak değer vermelidirler. Allah’ın övdüğü bu insanlar birbirlerine değer verirse Allah onları daha da değerlendirir, kıymetlendirir ve övgüye mazhar kılar. Halk da onları över.
5-Ortaklar hayatın bir bölümünü beraber omuzladıklarının bilincinde olmalı ve yüke omuz vermesi gerekirken, omuzunu çekip yükü ortağına yükleme gaflet ve dalaletine düşmemelidir.
6-Yukarıdaki ayette geçen “…İman edip salih amel işleyenler başka” noktasına binaen ortaklar namazlarına özen göstermeli, dememize gerek yok zaten.
7-Ortakların hayalleri olmalı. Hayalleri olan ortaklar büyük başarılara imza atarlar. Albert Enstein hayal gücünün bilgiden daha önemli olduğunu söyler. Hele bir de hayal, bilgi ile bütünleşirse kaymak olur.
8-Ortaklar birbirlerine bedendeki sağ el ve sol el gibi bakmalıdırlar. Sağ el ve sol el temizlikte ve sair faaliyetlerde birbirlerine yardım ettiği gibi ortaklar da birbirlerine öylece yardım etmelidirler. Unutulmamalıdır ki, ortaklar birbirlerini tamamlayıcı unsurlardır.
9-Ortakların burunları hassas olmalı, fırsatların kokusunu iyi almalıdırlar. Bilinmelidir ki, bazı fırsatlar kapıyı iki kere çalmaz.
10-Ortaklar iyi gözlemci de olmalıdırlar. Piyasayı iyi yoklamalı ve aranan malın, rağbet görecek malın ne olduğunu, ne olacağını kestirebilecek keskin zekâya sahip olmalıdırlar.
11-Ortaklar işi büyüttüğünde zorluklarla karşılaşacaklardır. Ancak, iş bölümü yaptıklarında zorlukların suhulete tebdiyl olduğunu göreceklerdir. İş bölümü ortaklığın olmazsa olmazı olmalıdır. Unutulmamalıdır ki, ortaklık ile arkadaşlık arasında ince bir fark vardır. Ortaklıkta son sözü söyleyecek biri mutlaka olmalı, diğerleri ona itaat etmelidir. Ben ağa sen ağa söylemi ortada sağılmamış bir inek bırakacaktır.
12-Hayat şartları bazen ortaklara zorluklar çıkarabilir, çıkaracaktır da. Bu zorluklar onları bazen durdurur bazen de geri çeker. Bu durumda ortaklar ümitlerini kaybetmemeli yayda duran ve geri çekilen okun durumunu düşünmelidirler. Çünkü geriye çekilen ok daha da ileriye doğru gider.
13-Talep karşılamak ortakların rüyasını süslemelidir.
14-Ortaklar çok çalışmak ile verimli çalışmak arasındaki farkın farkında olmalıdırlar.
15-Peygamber efendimizin “Bizi aldatan bizden değildir” hadisi şerifi de şiarları olmalıdır.
16-Ortaklar evlilik ile ortaklık arasında ortak özellikler olduğunun bilincinde olmalıdırlar. Sürdürülebilir bir ortaklığın sırrı biraz da burada gizlidir.
17- “Esasen ortakların pek çoğu birbirine haksızlık eder. Ancak iman edip salih ameller işleyenler başka. Onlar da pek azdır…” (Sad suresi 24) ayeti kerimesi ortakların kulaklarına küpe olmalı, hafızalarına işlenmelidir.
18-Ortaklar yukarıdaki ayeti kerimenin çatısı altına girdiklerinde ahiretleri için de bir sermaye biriktirirler. Sadece malın değil, sevabın da ortağı olurlar. Bu bilinç ile adımlarını atmalıdırlar.
19-Ortaklar, ortak akıldan yani meşveretten (birbirleriyle danışmaktan) asla geri durmamalıdırlar. Ortak akıl, ortaklar seyrederken her zaman devrede olmalıdır. Ortak akıl, kazalara karşı bir emniyet kemeridir.
Ortaklarda bulunması gereken özellikler elbette ki bunlarla sınırlı değil. Bu kadarıyla yetinelim ve bir dua ile bitirelim. Allah’ım iman edip salih amel işleyen ve birbirlerine sadık olan ortakların yardımcısı ol. İşlerini düzelt, birliklerini, birlikteliklerini daim eyle ve sen onları koru. Mallarına bereket verآمين...
mehmetziyagumus@gmail.com
[1] Sad sûresi 24
inzar
inzar