Hayat serüveninde insan-4

Bismillah… Kıymetli okur! Bu ay sizler için 7 yaş çocuklarda bedensel ve manevi gelişimi inceledik. Hassas bir dönem olduğuna, çocukta hayati izler bıraktığına ve ciddiye alınması gerektiğine dikkat çekerek konuya hızlıca giriş yapmak istiyorum. Hayat serüveninde, son çocukluk döneminden olan 7 yaş, çocuğun kişisel gelişiminin olgunlaşmaya başlamasını ve çocuğun artık erken çocukluk döneminden biraz daha uzaklaşmış olmasını ifade eder. Sistemli eğitim sürecinin ilk yıllarını kapsayan bu yıllarda çocuk, kendini tanımaya başlarken sosyal, bilişsel ve fiziksel (psikomotor) gelişimlerin en üst seviyesini yaşar. Bunun yanı sıra 7 yaş, namaz yaşı demektir ki bu, insanın hayatındaki dönüm noktalarından biridir. “7 yaşına geldiğinde çocuklarınıza namazı emredin.” (Tirmizi, Salât) buyruğunun hikmetine binaen diyoruz ki; bu yaş, çocuğun manen de olgunluğa hazırlandığı yaştır. Bu döneme kadar anne-babasını rol model alan çocuğun hayatında artık arkadaşları ve öğretmeni daha etkilidir. Bu nedenle ebeveynlerden sonra eğitimcilerin de üslup ve tavırları büyük önem arz eder. Manevi, duygusal, psikolojik ve sosyal açıdan, “ilerde düzelir” deyip yabana atamayacağımız gelişimler bu süreçte gerçekleşir. Böylesi hassas bir dönemi gelin bölüm bölüm inceleyelim. Sosyal Gelişim: Okul hayatına başladığı bu ilk yıllarda çocuk daha aktiftir. Bir yıl öncesine göre arkadaşlarıyla daha sistemli şekilde grup oyunları oynayabilir, eşyalarını paylaşabilir. Sosyal faaliyetlere katılım oranı daha yüksektir. Kimi zaman aldığı sorumlulukların ağırlığı nedeniyle saldırgan bir tutum sergilese de bu, konuşarak halledilecek türden bir tutumdur. Klasik bir ifadeyle “Yeter ki sevginin dili konuşulsun. Aşılamayacak sorun yoktur.” Eğer çocuğunuz bugüne kadar “söz dinlemeyen afacan” bir çocuk olduysa, 7 yaşından itibaren bu tutumu değişecek ve konuşmaktan, bir konu hakkında tartışıp görüş bildirmekten, insanlarla diyalog kurmaktan mutlu olacaktır. Fiziksel Gelişim: Büyüme yavaşlamış, yerini küçük kas gelişimine bırakmıştır. Özellikle parmak ve gözlerde henüz başlayan gelişim, yavaş okuma ve yazmaya neden olabilir. Bu konuda çocuğun arkadaşlarıyla kıyaslanması ona yapılacak büyük bir haksızlıktır. Bu noktada dikkatli davranmak gerekir. Şimdiye dek anne-babasından öğrenen çocuk bundan böyle yaşayarak öğrenecektir. Bu nedenle muhakkak deneme-yanılma şeklinde öğrenmesine müsaade edilmelidir. Bilişsel Gelişim: Çocuk 7 yaşında, olaylara somut bakışla bakar. Hayalinde her şeyin bir sembolü vardır. Gerçek ve hayali böylece ayırt edebilir. Okuma, yazma, matematik ve hikâye oluşturma gibi gelişimler de bu yaşta başlar. Bedensel gelişimi hakkında kısa bilgiler sunduğumuz çocuğa karşı anne-babalara birkaç maddelik tavsiyelerimiz olacak.

• Öncelikle çocuğunuzu koşulsuz sevin. “Eğer şunu yaparsan seni severim.” ifadelerini lügatinizden kaldırın. Başarısız olduğunda da sevildiğini hissettirin.
• Çocuğun şahsına değil davranışlarına yorum yapın. Hayatınızda “Bunu yaptığın için kötü çocuk oldun.” ifadesi varsa bunu: “Bu kötü bir davranış, bunu yapmasan çok daha iyi olur.” cümlesiyle değiştirin.
• Bir işi başardığında başarısını değil çabasını takdir edin.
• Tercih yapmasına fırsat verin. Unutmayın ki bugün giyeceği kıyafetin rengini seçemeyen çocuk gelecekle alakalı bir tercihte de bulunamaz ve kendisini devamlı birilerine muhtaç hisseder.
• Üzerini kirletmesine ve oyuncaklarını bozup tekrar yapmasına izin verin. Bu, çocuğun psikomotor gelişimi için faydalıdır.

Bedensel gelişimle beraber manevi gelişimin de fiili olarak başladığını belirtmiştik. Esasen biz 7 yaşa “Namaz Yaşı” diyoruz. Zira çocuk 7 yaşına geldiğinde namaz kılması yönünde telkinleri almaya başlar. Çocuk bu sürece gelmeden önce manevi/ahlaki değerlerin davranışlarına yerleştirilmesi hususunda elimizden geldiğince önceki yazılarımızda pratik bilgiler sunmuş, etkinlik takvimleriyle bu bilgileri desteklemiştik. Temiz bir fıtratla yaratılan çocuğun davranışlarına manevi/ahlaki değerleri yerleştirmek pek kolay olacaktır. 7 yaşına geldiğinde tam veya eksik şekilde ahlaki değerleri pratize etmiş bir çocuğun, bedensel ve çevresel gelişimden/değişimden kaynaklanan duygularla olumlu olarak yaşamaya alışması da kolaylaşacaktır. Kıymetli anne babalar! Unutulmamalı ki; çocuklar en geç 7 yaşından itibaren hem ailesinden hem de manevi tüm güzelliklerden uzak olduğu bir eğitim sisteminin içine giriyor. Sosyalleştiği bu dönemde çocuğunuza incitmeden, bıktırmadan öyle bir maneviyat yüklemelisiniz ki; çocuk bir takım ucubiyetler karşısında savrulup gitmesin. Tam da bu nedenle 7 yaşına varmadan Allah sevgisini, 7 yaşından sonra da sevdiği Allah’ın emirleri doğrultusunda yaşaması gerektiğini öğrenmesi elzemdir. Bu dönemde çocuk daha çok somut düşünebildiği için Allah’ı belli bir sembolle anımsar. Kâbe, minare, nur yüzlü büyük bir insan şeklinde düşünebilir. Son çocukluk döneminin sonlarına doğru bu düşünce yerini soyut düşünceye bırakır ki bu olgunluğun belirtileridir. 6 yaşındayken Allah, Peygamber ve Kur’an sevgisini, Allah’ın gören ve bilen olduğunu öğrenen çocukla, 7 yaşına geldiğinde bu bilgileri daima diri tutmak adına hatırlatmalar, okumalar yapılmalıdır. Buna ek olarak bizim sevdiğimiz ve bizi seven Allah için bir şeyler yapmamız gerektiği çocuğa hem kavli hem de fiili olarak ifade edilmelidir. Bunu yaparken fiili bir zorlamaya asla başvurmamalı, ibadetlere karşı çocukta görülen isteksizliklerde sözlü şiddete tevessül edilmemelidir. Allah’a sevgimizi göstermenin en muhteşem şeklinin namaz olduğu çocuğa anlatılarak ona fiili olarak örnek olunmalıdır. ETKİNLİK ÖNERİSİ: Bu ayki etkinliğimiz yalnızca bir günü kapsayacak ancak etkisi bir ömür sürecek bir etkinliktir. Çocuğunuzun 7 yaşına girdiği gün en sevdiği yiyecekleri hazırlayın. Evinizin bir odasına renkli harflerle “NAMAZ YAŞIM HOŞGELDİN” ya da “BEN ARTIK NAMAZ KILIYORUM” vb. etkileyici bulduğunuz bir ifadeyi asın. Farklı süslerle odayı süsleyebilirsiniz ancak israfa ve İslam kültürüne aykırı olmayacak şekilde bunu yapın. Çocuk kız ise namaz elbisesi, başörtüsü ve renkli bir seccade; erkekse şirin bir takke, tesbih ve hoşuna gideceği bir seccadeyi paketleyip ona hediye edin. Artık her namazda sizin onu beklediğinizi, onun büyük bir abi/abla olduğunu hissettirin/ifade edin. Böylesi hassas bir dönemi sapasağlam geçirmek anne-babalar için zorlu fakat bir o kadar lezzetli bir dönemdir. Rabbim evlatlarının salih/saliha olması için çabalayan anne babalardan yardımını esirgemesin. Emanetleri zayi etmeyen Allah’a emanetsiniz…
inzar