Suriye… Nihai Hesaplaşmaya Doğru

Ali Özgür
Dışarıdan ABD`nin Rakka planları hep IŞİD üzerinden okunmaya çalışılırken, Suriye ve müttefiklerinin başlattıkları karşı hamle, aslında sahadaki rakiplerin birbirlerinin planlarından “iyi derecede” haberdar olduklarını göstermekteydi. İran ve Hizbullah`ın aktif desteğiyle Suriye ordusunun alelacele tek hat üzerinden Irak sınırına uzanan ani operasyonu, tam da Rakka operasyonuna karşı bir ön alma stratejisine dönüştü.
Son süreçte Suudi ile Katar arasında baş gösteren hadise, gündemimizi epeyce kaplayıverdi. Oysa bu sorunun temel değil, temel sorunlardan kaynaklanan arızi bir sorun olduğunu bilmek gerekir.

Bölgenin kadim sorunu işgalci Siyonizm; diğer temel sorun da Suriye`de yaşananların geldiği noktadır. Bu iki sorun dışında kalan newzuhur sorunların tümü bu iki sorundan türeyen arızi sorunlardır.

* * *

Suriye`de ilginç gelişmeler oluyor. Halep, Şam kırsalı, Hama, İdlib gibi merkezlerde yaşananlar üzerinden yıllardır okumaya çalıştığımız Suriye`deki gidişat, çatışmaların odağındaki ana arterlerin değişmesiyle birlikte belki de nihai diyebileceğimiz bir aşamaya gelmiş durumdadır.

ABD ve yedeğindeki SDG güçlerinin hedefindeki Rakka, Deyr ez Zor ve çevresi, Tebka ve civarı, Irak-Suriye sınırı, Ürdün-Suriye sınırı, Irak-Ürdün-Suriye üçgeni ve Tenf bölgesi, bu güzergâh üzerinde bulunan stratejik Bağdat-Şam karayolu ve tüm buraları bünyesinde barındıran bir bütün olarak Suriye`nin güney bölgesi, hem çatışmaların ana merkezine, hem de “vekâletten asalete” geçen yeni savaş modelinin merkezine dönüşmüş durumdadır.

Şu anda bir yandan ABD ve karadaki müttefikleri ile İran-Rusya-Suriye ittifakı ve diğer bileşenleri söz konusu bölge üzerinde derin bir mücadele içerisine girmiş bulunmaktadırlar. Müdahaleciliğin sır perdesine dönüşen “IŞİD karşıtlığı” söylemi, yeni mücadele alanında artık “maske” işlevi görmekten giderek uzaklaşmaktadır. Karşılaşmanın boyutu “vekâletten asalete” dönüştükçe de tarafların karşılıklı suçlamaları ve bazen birbirlerinin sinir uçlarına doğrudan dokunmaları söz konusu olmaktadır.

* * *

ABD`nin Rakka planları bugüne kadar hep “IŞİD” üzerinden izah edilmeye çalışıldı. Oysa IŞİD bahanesiyle SDG`ye yapılan yatırım ve askeri sevkiyatlar, Rakka planlarını IŞİD ile gerekçelendirmenin çok gerisinde kaldı. Daha büyük, daha geniş, daha stratejik bir hedef söz konusu olmalıydı!

Dışarıdan ABD`nin Rakka planları hep IŞİD üzerinden okunmaya çalışılırken, Suriye ve müttefiklerinin başlattıkları karşı hamle, aslında sahadaki rakiplerin birbirlerinin planlarından “iyi derecede” haberdar olduklarını göstermekteydi. İran ve Hizbullah`ın aktif desteğiyle Suriye ordusunun alelacele tek hat üzerinden Irak sınırına uzanan ani operasyonu, tam da Rakka operasyonuna karşı bir ön alma stratejisine dönüştü. Irak ve Suriye birliklerinin sınıra doğru eş zamanlı başlattıkları harekât sonrası ortak sınırda gerçekleşen buluşma, bu cephe için önemli bir kazanıma dönüşürken, Rakka`dan Ürdün sınırına sarkıp Suriye-Irak arasında bir tampon hat oluşturmak suretiyle iki taraf arasındaki iletişimi bloke etmeyi hedefleyen ABD, bu stratejisinde önemli bir açmazla karşı karşıya kalmış oldu. Oysa ABD bir yandan Rakka üzerinden, diğer yandan Ürdün sınırındaki Tenf bölgesinde konuşlandırdığı diğer milis güçlerle eş zamanlı bir harekatla tampon bölgeyi garantilemeyi hedeflemişti.

* * *

Şu anda karşıt taraflar elleri tetikte, birbirlerini namlunun ucuyla gözlüyorlar. Zaman zaman sıcak çatışmalar da yaşanıyor.

ABD`nin SDG mevzilerini bombalayan Suriye uçağını düşürdüğü kısa süre içerisinde ajanslara yansıyan haber ve yorumları başlıklar halinde sıralarsak, durumun arz ettiği vahamet daha iyi anlaşılır:

- Irak ve Suriye ordusu sınırda buluştu: Suriye ordusu ve müttefiklerinin Irak sınırına ulaşmasından 6 gün sonra Irak güvenlik güçleri de Suriye sınırına vardı.

- Irak ordusu, Ürdün ve Suriye sınırına konuşlandı: Irak ordu birliklerinin IŞİD`in bağlantısını kesmek ve güvenliği sağlamak için Irak`ın Ürdün ve Suriye sınırına konuşlandığı bildirildi.

- Haşd Şabi, Irak-Ürdün-Suriye sınır üçgenine konuşlandı: Haşd Şabi güçlerinin Irak-Suriye-Ürdün sınır üçgenine konuşlandığı bildirildi… Bir Haşd Şabi komutanı da güçlerinin sınırın Suriye tarafındaki el-Bukemal`deki IŞİD mevzilerine operasyon için beklediğini söyledi.

- Suriye Hava Kuvvetleri, ABD destekli SDG`yi vurdu: Onlarca hava saldırısıyla Meskene-Tabka hattındaki IŞİD hedeflerini bombalayan savaş uçaklarının, Suriye Demokratik Güçleri`nin bulunduğu mevzileri de hedef aldığı bildirildi.

- ABD, ilk kez bir Suriye uçağını düşürdü! Rusya misillemeyle tehdit etti: Moskova`dan çok sert bir açıklama geldi. Dışişleri Bakan Yardımcısı Ryabkov, bir daha Suriye güçlerini vurmaması için ABD`yi uyararak Moskova`nın misilleme yapabileceğini aktardı.

- İran, Suriye`deki IŞİD`i füzelerle vurdu: Tahran`daki terör saldırılarına misilleme yapan İran`ın ateşlediği füzeler, 600 kilometre kat ederek Deyr ez Zor çevresindeki IŞİD mevzilerini hedef aldı. İran, ilk kez Suriye`deki hedeflere sınır ötesi saldırı düzenliyor.

- Suriye`de savaş yeni boyut mu kazanıyor: ABD öncülüğündeki uluslararası IŞİD karşıtı koalisyonun Rakka`da Suriye savaş uçağını düşürmesini değerlendiren Rus askeri uzman Konstantin Sivkov, bu olayın Suriye`deki savaşın yeni aşamaya geçtiğinin göstergesi olduğunu belirtti. Sivkov, “ Suriye`deki savaş, ABD`nin Suriye`ye askeri müdahalesi aşamasına geçti. Bu çok tehlikeli ve ciddi bir şey” dedi.

- Rusya, Suriye`de ABD`yle işbirliğini askıya aldı: ABD öncülüğündeki uluslararası IŞİD karşıtı koalisyonun Suriye uçağını düşürmesi hakkında açıklama yapan Rusya Savunma Bakanlığı, `Suriye hava sahasındaki kazaları önleme memorandumu` kapsamında ABD`yle yapılan işbirliğini askıya aldığını duyurdu. Bakanlığın açıklamasında, "Fırat Nehri`nin batısında Rus hava güçlerinin operasyon alanında tespit edilecek —uçak ve insansız hava aracı (İHA) da dahil olmak üzere — uluslararası koalisyona ait olan her hava aracı, birer uçan hedef olarak Rusya`nın kara ve hava savunma sistemleri tarafından takibe alınacak" ifadelerine yer verildi.

- Avustralya Suriye`deki koalisyon uçuşlarını durdurdu: Avustralya, Rusya`nın dünkü, "Suriye`de hava kuvvetlerinin faaliyet bölgesinde uçan tüm cisimleri hedef olarak kabul edeceği uyarısı" üzerine, DEAŞ karşıtı koalisyon kapsamındaki uçuşları durdurduğunu açıkladı.

- Avrupa Dış İlişkiler Konseyi`nden Suriye-Irak sınırıyla ilgili uyarı: Avrupa Dış İlişkiler Konseyi yayınladığı raporda ABD`nin Suriye`nin doğusunda İran`la çatışmadan kaçınması gerektiğini belirtti… Suriye-Irak sınırındaki Tenf çevresinde Suriye ordusu ile İran tarafından desteklenen güçlerin üç farklı yerde Amerika`nın saldırısına uğradığına dikkat çekilen raporda, Washington`daki bazı kişilerin Amerikan hükümetinin İran`ı öngördüğü koridordan uzaklaştırabileceğini umduğu, İran`ın inisiyatifi ele alarak Irak-Suriye sınırını güvenli hale getirmek için Amerika`nın Suriye-Ürdün sınırındaki askeri üssünü kuşatma altına aldığı ifade edildi.

- Ürdün, Suriye`ye müdahaleye hazırlanıyor: İsrail basını Ürdün`ün, Amerika ve Suudilerin desteğinde Suriye`ye askeri müdahaleye hazırlandığını iddia etti.

- İran bölgede zemin kazanıyor ve İsrail sınırına yaklaşıyor: Yediot Ahronot gazetesinde Samdar Perry imzasıyla yayımlanan analize göre Tahran, bölgede hâkimiyet kurma ve İsrail`in Ürdün sınırına kadar topraklarını bitiştirme amacındaki ‘ilhak` planının ilk aşamasını tamamladı… İstihbarat kaynaklarına göre, İran çarpışmaları el-Tanf eğitim üssü yakınına yoğunlaştırıyor. Bu bölgede büyük oranlarda Suriyeli isyancılar bulunuyor. İranlılar, Bağdat ve Şam`ı birbirine bağlayan otoyol üzerindeki stratejik konumu dolayısıyla el-Tanf`ı ele geçirmek istiyorlar.

- Robert FORD: ABD, Lübnan`dan ve Irak`tan çekildiği gibi Suriye`den de çekilecek! Donald Trump hükümetinin İran ve Suriye`ye öncelik veren tutumunu Şark El Ewsat`a değerlendiren Robert Ford, şunları söyledi: ‘`Amerika, çok yakında İran`ın gerginliğe başvuracağını anlayacak. Amerika`nın orada bu gerginliğe karşılık verecek askeri gücü yok. Amerika, (Suriye`den) çekilecek. Tıpkı 1983`te Beyrut`tan ve daha sonra da Irak`tan çekildiğimiz gibi.``

- ABD Suriye`de İran yapımı İHA düşürdü: ABD, Esed rejim yanlısı grupların kullandığı bir İHA düşürdü. Düşürülen İHA`nın İran yapımı Şahid-129 tipi ikinci bir insansız hava aracı olduğu açıklandı.

- İran, Suriye`ye İHA üssü kurdu: ABD`li iki yetkili, İran`ın Suriye`de ABD üssü yakınlarına bir insansız hava aracı üssü inşa ettiğini ve bu üsteki İHA`ların "ABD askerlerine tehdit oluşturduğunu" öne sürdü. İddiaya göre İHA üssü Palmira yakınlarında bir bölgeye yapılırken, üssün Tanf`taki ABD üssüne yakın olduğu bildirildi. İran`ın üste Shahed-129 model İHA`lar bulundurduğu belirtilirken, üsse HIMARS roketatarlar da yerleştirildiği iddia edildi.

* * *

Bu tür haber ve analizler ve daha fazlası, kısa bir zaman dilimine denk gelenlerdir. ABD`nin Rakka operasyonu Fırat`ın ötesine sarktığı her adımda gerginlikler, karşılaşmalar ve buna bağlı çatışma riskleri daha fazla artmaktadır.

Burada iki ihtimal söz konusudur;

Birinci ihtimal; İki taraf da stratejik ataklarından vazgeçmeyecek ve bunun sonucunda İran ve Amerikan kuvvetlerinin doğrudan taraf olacağı sert bir savaş patlak verecek.

İkinci ihtimal; ABD geri adım atarak Rakka`nın güneyine inip Irak-Suriye arasında tampon bölge kurmaktan vazgeçecek.

Açıkçası İran ve yerel müttefiklerinin Amerikan stratejisine boyun eğecekleri yönünde hiçbir işaret bulunmuyor. Tam tersine cephe hatlarına yığınaklar yapmayı sürdürüyorlar. Çünkü bu durum hem İran hem de Suriye için hayati önem arz ediyor. Amerikan stratejisi başarılı olursa Suriye`nin bölünmesine ek olarak İran`ın çembere alınması stratejisi de önemli bir viraj almış olacak.

Amerika`nın durumu ise henüz net değil. Rus faktörü de işin içine girince Amerikalıların tereddüdü daha fazla artıyor. Kaldı ki Amerika`nın bölgede özel kuvvetlerden oluşan sınırlı sayıda askerleri bulunuyor ve mevcut birliklerle sahada İran etkisindeki kalabalık asker-milis güçlerin yanında sayısal olarak yok denecek kadar azdır.

Amerika`nın caydırıcılık anlamında bariz bir hava gücü var ve hâlihazırda aktif olarak kullanılıyor. Buna karşın Rus hava gücü faktörü de sahada aktiftir. İran`ın son olarak kullandığı balistik füzeler her ne kadar IŞİD`e yönelik olsa da aslında sahada yaşanan gerginlik bağlamında taşıdığı mesaj büyük oranda ABD`yi ilgilendiriyor.

Ali Özgür / İnzar Dergisi – Temmuz 2017 (154. Sayı)
 


 
24-07-2017 0 Yorum

Yıldız imi (*) ile işaretlenmiş alanlar gereklidir.