HAMAS Kahire`de hangi hatayı yaptı?

İnzar / Çeviri Makaleler
Bu durum Filistinli gruplar arasında memnuniyetle karşılandı ama daha önce yapılan ve yenilik içeren bir sonuç vermeyen acı ve tekrar eden tecrübeler belirsizlik ve şüphenin hala baskın kalmasına neden oluyor. Daha önceki anlaşmaların tamamı başarısızlıkla sonuçlandı, ayrıntılar, şartlar ve karşıt şartlar arasında kaybolup gitti.
HAMAS, Pazar günü yaptığı açıklamada Mısır İstihbaratının HAMAS`a bağlı Gazze`deki idari komiteyi feshetme isteğini kabul ettiğini ve sonrasında ulusal uzlaşı hükümetinin görevini yapmasını ve böylece kuşatmadaki sorumluluğu kabul ettiğini ilan etti. Bu, genel seçim yolunu açacak bir açıklamadır ancak bu seçimlerin başkanlık seçimi mi, yasama ve ulusal meclis seçimi mi olduğu yoksa üçünü de kapsayıp kapsamayacağından söz edilmedi ve bu da Fetih`in şartlarına uyuyor.

Bu duruş ulusal uzlaşı davasının başında olan ikinci kişi Azzam el Ahmed`in de belirttiği gibi hem Filistinli gruplar hem de Fetih tarafından memnuniyetle karşılandı. Ahmed, 2011 yılında uzlaşı anlaşmasını kabul edip imzalayan tüm Filistinli gruplarla yapılacak olan bir toplantıdan sonra bu yıl içerisinde HAMAS ile Fetih arasında ikili bir görüşme yapma ihtimalinden söz etti. Bu, anlaşmanın tüm şartlarının uygulanacağı ilk pratik ölçüt olacak.

Bu durum Filistinli gruplar arasında memnuniyetle karşılandı ama daha önce yapılan ve yenilik içeren bir sonuç vermeyen acı ve tekrar eden tecrübeler belirsizlik ve şüphenin hala baskın kalmasına neden oluyor. Daha önceki anlaşmaların tamamı başarısızlıkla sonuçlandı, ayrıntılar, şartlar ve karşıt şartlar arasında kaybolup gitti.

Bu durumda yeni olan ne var? Gerçekten de HAMAS ve Fetih arasındaki boşluğu doldurma ve aşamalı olarak Gazze`deki ablukayı kaldırma ihtimali olan bu durumdan dolayı iyimser olabilir miyiz?

Hareketin yeni lideri olan İsmail Heniye ve Filistin içinde ve dışında bulunan diğer ileri gelen bazı yöneticilerin önderliğindeki HAMAS heyetinin Kahire`deki ziyaretleri ve varlıkları dikkat çekiciydi. Ziyaret, HAMAS`ın sınır güvenliğini koruyacak ve Gazze`nin Sina`da Mısır hükümetiyle savaşan silahlı grupların sığınağı olmasını önleyerek Gazze`deki ablukayı hafifletecek önemli değişiklikler ve gelişmeler olacağı izlenimi veriyordu.

Ancak bu ziyaret-eğer öyle adlandırabileceksek-yalnızca ulusal uzlaşı hükümetinin olmamasından kaynaklanan boşluğu doldurmak için kurulan HAMAS`ın idari komitesinin lağvedildiğini ilan etmesi gibi bir "başarı" ile sonuçlandı. HAMAS, idari komiteyi lağvederek Mahmud Abbas ve Fetih tarafından ileri sürülen bahaneleri ortadan kaldırdı çünkü idari komitenin lağvedilmesi HAMAS ile diyaloğa geçilmesinin ön şartıydı.

HAMAS, geç de olsa bu şarta uyduğuna göre neden Kahire`deki El Ahmed liderliğindeki Fetih delegasyonu direkt olarak HAMAS ile görüşmektense Mısırlı arabulucular aracılığıyla HAMAS ile görüştü? Hatta idari komitenin lağvedilmesi Fetih ve ulus için bu kadar önemli bir husus ise neden sadece HAMAS tarafından ilan edildi? Neden daha önce olduğu gibi bu açıklamayı Kahire`de Mısır himayesinde Fetih ve HAMAS tarafından yapılan ortak bir basın açıklamasıyla duymadık?

Birinin bu açıklamadan anlayacağı tek şey HAMAS ve Fetih arasındaki ayrılığın çok büyük olmaya devam ettiği ve idari komitenin lağvedilmesi kararının Mısır`ın baskısıyla HAMAS tarafından iyi niyet göstergesi olarak alındığıdır. HAMAS, Abbas ve Fetih`in inatçılığına karşı Kahire`deki konumunu güçlendireceğine inanıyordu.

Aynı şekilde Mısır ve Fetih`in, kuşatmayı ve Fetih`in kontrol ettiği Filistin Özerk bölgesinin uyguladığı cezalandırıcı tedbirleri kullanarak hareketi önkoşulsuz olarak itaat ettirerek HAMAS`ın bileğini bükmede başarı gösterdiğini de söyleyebiliriz. Mısırlıların yapabilecekleri en önemsiz şey daha önce defalarca söz verdikleri Refah Sınır Kapısını açarak bir hatayı düzeltmek olabilirdi ve Abbas New York`da verdiği sözü tutarak idari komitenin lağvedilmesinden sonra rahatlamış biri olarak daha geniş bir Filistinli liderliğini davet ederek gelecekle ilgili konuları tartışabilirdi. Bu siyasi amaçlar için Gazze`deki vatandaşları olan Filistin halkına karşı toplu cezalandırma kılıcıyla tedbirler alma yolunu seçmiş biri olsa da ona Amerikalıların ve dünyanın gözünde Filistin halkının temsilciliği ve liderliği meşruiyeti kazandırırdı. Yine bu, baş düşmanı olan ve yine Mısır tarafından desteklenen Muhammed Dahlan`a karşı İsrailli işgalcilerle yapılacak müzakere masasında güç kazandırırdı.

Mahmud Abbas`ın 2011`de Kahire`de yapılan uzlaşı hükümetiyle ilgili şartları, ciddiyeti, taahhütleri ve koşulları bir tarafa bırakacak olursak-ki bunlar da her seferinde çeşitli bahanelerle, mazeretlerle, ayrıntılarla ve sonu gelmez yöntemsel ve siyasi şartlarla akamete uğradı-HAMAS, Mısır "arabuluculuğuyla" Fetih ile diyaloğu yanlış yönetti.

Neden pekiyi? Hareket, öncelikle herhangi bir hazırlık yapmadan Mısırlı yetkililerle yapacağı görüşmede Kahire`de bulunan Fetih yöneticilerini de katmada istekli olmakla hata yaptı. Siyasi anlamda HAMAS için "hakaret" veya saygısızlık olan idari komitenin lağvedileceğini kabul etmiş olduğu için Fetih heyeti HAMAS ile görüşmeyi reddetmiş olamaz mı?

Bu durumda geçen yıl kurulduktan sonra Filistin Özerk Yönetiminin müeyyide olarak cezalandırıcı tedbirler geliştirdiği idari komite lağvedilince bu tedbirleri kaldırması gerekmiyor mu? Şüphesiz bu, kararını iyi niyet prensibine ve Özerk Yönetimin etkisi ve siyasi ajandası yönünde hareket eden Mısırlı yetkililerin sözlü vaatlerine dayandıran HAMAS`a vurulan büyük bir darbedir. Önceki tecrübeler ve Kahire`nin kamusal duruşu bunun doğru olduğunu gösteriyor.

Üstelik HAMAS`ın ön kayıtsız şartsız biçimde idari komiteyi lağvetmesi ve karşılığında hiçbir şart ileri sürmemesi hareketin kımıldayamaz bir durumda ve krizde olduğu şeklinde anlaşılmaktadır; çok zor bir durumda olmak ve elinden hiçbir şey gelmemek diyebiliriz. Bu, ablukayı kaldırma ve Filistin Otoritesinin Gazze`deki sorumluluklarını yerine getirme bahanesiyle Mısır`ı ve Fetih`i HAMAS`tan daha çok taviz koparmaya, şartları ve sınırlandırmaları arttırmaya sevk edecektir. Bunun da HAMAS`ı kontrol altına alabileceği takdirde siyasi sürece dâhil edeceği hususunda Mısır`a yeni bir alan açacağına inanılıyor.

HAMAS, son olarak BAE`nin adamı ve Mısır`ın destekçisi olduğu Muhammed Dahlan ile görüşerek hata yaptı. Dahlan, Türkiye, Katar ve siyasal İslam`a düşmanlığıyla bilinen biri. Yine siyasal İslam`ın geleneksel rakibi ve İsrail işgaline karşı direniş merkezi olan Türkiye`nin arabuluculuğunu engelleyerek Mısır`ı arabulucu kabul ederek de hata yaptı. Kahire, HAMAS Dahlan ile görüştükten sonra Gazze`ye gerçek hiçbir yardımda bulunmadı ve idari komitenin herhangi bir bedel olmadan lağvedilmesi ve hareket üzerindeki baskıyı arttırması sonrasında da bir yardımda bulunacağı beklenmiyor.

Gazze`nin bilinen güçsüzlüğünden kaynaklanan siyasi rakibi Mısır nezdinde memnuniyet kazanma gayesinin abartılması, HAMAS için ahlaki ve psikolojik açıdan yenilgidir. Bir de Araplar aynı pozisyonda hareket ederler ve İslami hareket de saldırgan davranır ve bölgedeki siyasi seçeneklerini geliştirmede tereddütlü kalırsa bu durum Kahire ve Ramallah`ın daha kötü adımlar atmalarına yol açabilir.

Middle East Monitor`de yayımlanan bu makale Süleyman Kaylı tarafından İnzar için tercüme edildi.

(Çeviri Makale) Ahmed el Hilah | İnzar Dergisi | Ekim 2017 | 157. Sayı
 


 
31-10-2017 0 Yorum

Yıldız imi (*) ile işaretlenmiş alanlar gereklidir.